'Rijk worden zit er niet in'

Krijnie en Christa de Leeuw van Weenen maken 'draagbare kunst'

HARDERWIJK- "Iedereen zegt dat we goud in handen hebben, maar we kunnen er niet van leven." Het is het trieste verhaal van veel kunstenaars dat ook geldt voor Krijnie en Christa de Leeuw van Weenen uit Harderwijk. Ze maken 'draagbare kunst': prachtige handgemaakte creaties - jurken, rokken, topjes, hoeden, tassen en sieraden - van gerecycleerde binnenbanden. "We werken niks op voorhand uit. Vaak is het meer beeldhouwen dan kleding maken", lacht Christa.

Krijnie en Christa
Copyright ©2004 Fotostudio Hans Schiffer

door Alex Gentjens

"Met een jurk ben ik al snel twee weken bezig, want je kunt geen acht uur per dag werken. Het is hartstikke zwaar werk. Daardoor wordt het ook duurder", vertelt Christa de Leeuw van Weenen. "De binnenbanden worden eerst gewassen met een speciale shampoo", zegt Krijnie de Leeuw van Weenen, de oudere zus van Christa. "Het is allemaal oerwerk, een beetje zoals de indianen werken wij. Soms ben ik met een jurk bezig en wordt het iets helemaal anders dan ik in gedachten had. Tijdens het knippen zie je soms iets totaal anders ontstaan of krijg je een idee voor een volgende creatie. Ik hou er niet van om twee keer hetzelfde te maken. Steeds probeer ik iets anders te bedenken."

Krijnie en Christa staan er op dat alles handgemaakt is èn - milieubewust als ze zijn - ze gebruiken enkel gerecycleerde binnenbanden. "Eèn keer konden we in productie gaan", zegt Christa. "Toen zei ik dat onze spullen niet machinaal te maken zijn. Dat was geen punt. Wij mochten vertellen hoe het gemaakt moest worden en het zou dan ook met de hand vervaardigd worden. Voorwaarde was wel dat met nieuwe, ongebruikte binnenbanden gewerkt zou worden. Dat wilden wij dan weer niet en we hebben het aanbod afgeslagen. Wij werken enkel met gebruikte binnenbanden. Een binnenband leeft in het donker. Wij geven ze een tweede leven in de 'spotlights'. Mijn zus Krijnie was altijd al een hippie, was altijd al bezig met milieu en recycling. Daar ben ik in meegegaan."

Sinterklaas

Krijnie en Christa willen eigenlijk helemaal niet commercieel worden. Commerciële feeling is hun vreemd. "Christa heeft een tijdje de business gerund, maar van creaties kwam toen niks. Dat is geen goede combinatie", vindt Krijnie. "We zijn er ook veel te kunstzinnig voor. We passen niet in de fashion wereld", aldus Christa. "Tijdens een veiling van The National Arts Club, drie jaar geleden in New York, hebben we gedurende de laatste week een show gegeven met als modellen mensen die we daar hadden leren kennen. We hebben daar toen veel weggegeven, alsof we Sinterklaas waren", lacht Christa. "Die New Yorkers keken hun ogen uit. 'Als je vijf dollar had gevraagd voor elk sieraad dat je weg hebt gegeven, dan was je reis terugbetaald', zeiden ze. Maar dat was niet eens in ons opgekomen. Echt rijk worden zit er niet in.

Krijnie en Christa leven van een uitkering. Financieel gezien kunnen ze geen shows meer geven. "Aan een show ben je al snel vijfhonderd euro kwijt. Om je te laten zien moet je investeren in shows", zegt Christa. "De modellen doen het gratis, maar je hebt zoveel onkosten, je reis moet je zelf betalen", weet Krijnie. "We verdienen er geen geld mee. We doen het omdat we het graag doen", aldus Christa. "We kunnen onze eigen plannen maken. We kunnen het doen zoals wij het willen. Niks moet", vult Krijnie aan. "Het is roeien met de riemen die we hebben. Godzijdank dat er internet is", aldus Christa. De draagbare kunst van Christa en Krijnie is enkel te koop via hun website www.zuss.com. De website wordt dagelijks door bijna vijfhonderd mensen bezocht. Sinds het oprichten ervan bezochten al meer dan een miljoen mensen de website. Vijftig procent van de bezoekers komt uit de Verenigde Staten.

Kinky

Maar de bestellingen komen slechts met mondjesmaat binnen. "De nek- en armversieringen zijn het populairst", weet Christa. "Per jaar verkopen we twee á drie tassen of hoeden. Het zijn niet enkel rubberliefhebbers die onze kleding kopen. Veel klanten komen uit de 'gothic scene'. Modellen en kunstenaars behoren ook tot onze potentiële klanten." De kans dat de onderbuurvrouw van Krijnie een kledingstuk van de twee zussen bestelt, is klein. "Nee, dat zal niet snel gebeuren", lacht Krijnie. "Onze kleding is best wel kinky, maar leuk om te zien." Het is helemaal niet de bedoeling om te choqueren. "Soms maken we ook sexy stukken. Dan flirten we een beetje. Maar daar is het ons helemaal niet om te doen", aldus Christa. Bestelde kledingstukken worden wereldwijd binnen twee weken thuis bezorgd. Een Nederlander krijgt het al na enkele dagen bezorgd.

Jurken, topjes en rokken worden steevast in minstens twee maten gemaakt. Ondanks het feit dat de shows voorlopig op non-actief staan, begon het wél allemaal zo. In november 1997 gaven de twee zussen hun eerste show. "We zijn gelijk begon met het geven van shows. Met onze vrienden als modellen", lacht Christa. "Het kwam gewoon op ons af", zegt Krijnie. Het idee werd aangewakkerd toen Christa met een stel vriendinnen een symposium over rubber bezocht. "Kunstenaars waren daar bezig met een gevlochten rubberen mat", vertelt Christa. "Ik zocht iets leuks om te doen en dat leek me wel wat. Bij de fietsenmaker haalde ik wat fietsbanden op en maakte ik mijn eerste topje en rokje." Toen Krijnie in haar hoofd hoedjes begon te zien, was de samenwerking een feit.

Zwervers

Beide zussen zijn geboren op een boot en kenden in hun jeugd een zwerversbestaan. "Onze ouders hadden een binnenvaartschip. We kwamen elke dag ergens anders. Tot we naar school gingen", zegt Krijnie die op het schippersinternaat heeft gezeten. "Dan kreeg je huiswerk mee voor op de boot. Dat zwerversbestaan zit er in gebakken." Jongere zus Christa heeft nooit op het internaat gezeten en is daar best blij mee. "Niet iedereen kan daar tegen. Dat zijn ook wel drama's hoor. Toen ik zes werd, zijn mijn ouders aan wal gegaan. We zijn veel blijven verhuizen, maar de afgelopen 22 jaar ben ik redelijk honkvast", lacht Christa. Krijnie was en is een vrijgevochten vrouw. "Ik heb overal gewerkt", zegt ze. "In de horeca, in tuinen. Vijftien jaar lang heb ik rondgereisd. Ik had geen huis meer en heb alles achter gelaten. Maar als je ouder wordt, ga je niet snel meer met de rugzak weg." Een laatste uitspraak van Christa typeert het leven van de twee zussen en is een korte samenvatting van hoe zij door het leven gaan. "Kijk," zegt Christa, "die foto boven de werktafel van Krijnie. Dat is een door ons ontworpen trouwjurk die op internationale tentoonstellingen de wereld rond gaat. Het levert niks op, maar het is wel leuk."

Copyright ©2004 Het Kontakt